Sau khi tập trung các diễn viên, gánh hát được thành lập, lấy tên là Đồng Nữ Ban, nhằm mục đích làm nơi hội tụ, khơi dậy dân chúng tranh đấu công khai, hợp pháp trên sân khấu, chống lại sự cấm đoán tự do ngôn luận, tự do tư tưởng của chế độ thực dân Pháp và bọn tay sai của chúng. Bên cạnh đó, giáo dục ý thức yêu nước, đương đầu chống ngoại xâm cho dân chúng và vận động tài chính cho cách mạng.
 |
Gánh hát Đồng Nữ Ban. |
Một số đảng viên được đưa vào gánh hát Đồng Nữ Ban để lãnh đạo chính trị và tư tưởng như: Cô Trần Ngọc Viện (Ba Viện) rất được đồng chí Tôn Đức Thắng tin cậy, giao làm bầu gánh kiêm thầy tuồng; anh Trần Văn Hòe (Ba Hòe) đảm đang quản lý; Trần Văn Giai (Ba Giai) phụ trách chính trị du hoc o duc tư tưởng; Trần Văn Trương phụ trách an ninh thứ tự; Nguyễn Tri Khương, Trần Thị Ớt, Trần Thị Trác, Trần Thị Tước, Hà Thị Lan (Sương) cũng tham dự lãnh đạo, cùng các cô, các chị tiến bộ ra nhập gánh hát: Trần Thị Lai, Trần Thị Lợi, Trần Thị Cẩm, Trần Thị Cưu, Trần Thị Nhàn…
Gánh hát còn được nhiều nhân sĩ, trí thức tiến bộ yêu chuộng tự do tương trợ về tài chính và tinh thần như: thân sĩ Mai Bạch Ngọc; Nhà báo Diệp Văn Kỳ, Nguyễn Văn Bá; Bác sĩ Nhã, Năm Khương…
Do diễn viên toàn là nữ, còn rất trẻ (từ 17 - 21 tuổi), có những chị vừa rời ghế nhà trường, chưa từng biết ca hát hay tập tuồng và có chị do ảnh hưởng của sự thị phi phong kiến “xướng ca vô loại” nên đôi khi cũng còn tâm trạng dè dặt, lo âu…
Song nhờ sự lãnh đạo tư tưởng kịp thời của tổ chức Đảng, nên mỗi diễn viên tự xác định được đây là nhiệm vụ cách mệnh, học ca hát là để phục vụ cách mệnh. Được tường về mặt tư tưởng, vai trò, nghĩa vụ của mình, mỗi người đều tích cực phấn đấu để hoàn tất nhiệm vụ, với ý thức “Đảng giao nhiệm vụ nào phải hoàn thành nhiệm vụ ấy”.
Sau 6 tháng miệt mài tập luyện, vở Giọt lệ chung tình (Võ Đông Sơ - Bạch Thu Hà) được ra mắt khán giả. Võ Đông Sơ và Triệu Dõng là những nghĩa binh, tụ tập những bồ nước cùng nhau chống giặc ngoại xâm. Bạch Thu Hà là hạng khuê môn đài các, cũng đồng tình với hành động của chồng. Khi chồng hy sinh cho chính nghĩa thì Bạch Thu Hà quyết giữ vẹn lòng chung du học cấp 3 thủy với chồng, với những người tình nước.
Đây là một vở tuồng mang thuộc tính chính trị cao, nên việc xin phép nhà cầm quyền Pháp để biểu diễn là cực kỳ khó khăn, phải dùng nhiều hình thức đương đầu và được các nhà trí thức tiến bộ yêu nước ủng hộ mới được đưa ra biểu diễn, là chiến thắng bước đầu rất quan trọng.
Điều bất ngờ khi ra mắt công chúng lần trước nhất tại xã nhà (Vĩnh Kim) đã được bà con hưởng ứng nhiệt thành và ủng hộ cho gánh hát 270 đồng, là số tiền khá lớn lúc bấy giờ, để gánh hát đấu hoạt động và ủng hộ cách mạng, đã động viên, động viên các thành viên trong gánh hát nối hăng say tập tành các vở tuồng tiếp theo.
Lần thứ hai, gánh hát trình diễn tại xã Bình Trưng, đồng bào mua vé ủng hộ lên đến 300 đồng. Mặc dầu thu được kết quả mỹ mãn, nhưng gánh hát cũng gặp rất nhiều khó khăn, trở lực, đặc biệt là sự phá hoại của địch. Chúng tổ chức cho bọn côn đồ xấp đá trên đường nhằm làm cản trở sự di chuyển của đoàn xe hay giả làm ma nhát đàn bà để giựt tiền. Đồng chí Trần Văn Hòe đã đích thân tổ chức tuần, canh gác ngăn sự phá hoại của chúng.
Trong lần biểu diễn tiếp theo tại nhà hát Thầy Năm Tú ở thị xã Mỹ Tho, được quần chúng. # Quần chúng. # Hân hoan đón nhận và hết dạ ủng hộ, nhưng địch cũng du hoc đài loan tìm mọi cách phá hoại. Chúng dùng mánh lới bỉ ổi bằng cách cho người xông vào phòng hóa trang cợt và đe dọa diễn viên. Trước tình hình đó, cô Ba Viện đã kêu gọi quần chúng. # Đương đầu gây sức ép, buộc chúng phải rút đi.
Tại Bến Tre, sự quấy rối của địch còn táo tợn hơn. Khi ghe gánh hát vừa cập bến, bằng mánh lới thô thiển, địch cho bọn côn đồ không mặc quần áo giả đi tắm, lảng vảng trước mũi ghe chọc ghẹo, làm chị em diễn viên hoảng sợ và ngượng ngùng phải chui vào ghe tránh mặt. Chúng bị đội tự vệ gánh hát can thiệp và quần chúng chống chọi buộc phải tháo lui.
Đến gần buổi trình diễn, chúng tổ chức những thành phần bất hảo ném đá vào hí viện và cướp giựt nhằm ngăn cản đêm trình diễn. Trước tình hình đó, cô Ba Viện đến gặp tên quận trưởng chiến đấu, đòi tên quận trưởng phải can thiệp cho gánh hát được khai diễn.
Trước sự du học liên xô kháng cự mãnh liệt, buộc tên quận trưởng phải ra lệnh tăng cường trật tự bảo đảm cho buổi diễn được thành công.
Khi đến biểu diễn tại Bến Cát (Thủ Dầu Một), thái độ của địch càng ngoan cố hơn. Đoàn ghe gánh hát vừa cập bến, chúng hăm dọa không cho dọn lên rạp. Chúng dùng bọn mã tà, mật thám ngăn cản, bắt bớ không cho bán vé.
Trước sức ép của địch, gánh hát một mặt đấu tranh, một mặt cử cô Ba Viện về Sài Gòn mỏng lại với bác Tôn Đức Thắng và yêu cầu nhân, sĩ, trí thức tiến bộ như thầy thuốc Nhã, Diệp Văn Kỳ, Nguyễn Văn Bá… cử một đoàn gồm 16 người đi trên 4 ô tô (có cả mật thám cảm tình của ta) đến tận nơi can thiệp và bảo vệ cho gánh hát diễn xong mới trở về Sài Gòn.
Một điều hết sức thán phục về tinh thần nghĩa vụ của chị Năm Quế. Trước khi chương trình trình diễn sắp bắt đầu (tại Rạch Giá), chị Năm Quế bị cảm nặng, trong khi vai diễn này không ai có thể thay thế được. Chị đã gượng dậy, ráng trình diễn. Sau khi hạ màn là lúc chị đuối sức, phải cho xe cấp cứu đưa về quê hương và chị đã trút hơi thở rốt cục trong sự tiếc thương khôn xiết của gia đình, đồng nghiệp cùng bà con láng giềng.
Tại thủ Đức, gánh hát bị chính quyền địch cấm trình diễn đêm đầu, nhưng với sự đương đầu đầy lý lẽ, thuyết phục, buộc chúng phải cho biểu diễn trong sự hoan hỉ chào đón của khán giả. Buổi diễn vừa xong, thấy tình hình bất ổn do lính và cò có ý định phong toả lục soát, tổ chức gánh hát đã ra lệnh cất giấu bít tất giấy tờ, tài liệu bí hiểm.
Quả nhiên, một vài giờ sau bị chúng bủa vây đòi lục soát. Đồng chí Ớt và toàn thể gánh hát chiến đấu không cho chúng lục soát. Hai đồng chí Hòe và Lưu bị chúng bắt giải về bót cảnh sát, với lý do gánh hát Đồng Nữ Ban làm chánh trị, tuyên truyền, xách động nhân dân quấy phá trật du hoc tai uc tự trị an.
Lúc này, toàn thể gánh hát dùng thế hợp pháp chiến đấu và nhờ nhóm trí thức tiến bộ can thiệp thả 2 đồng chí bị bắt nhưng không được. Bởi vậy tổ chức Đảng cho gánh hát tạm ngưng hoạt động, các diễn viên phân tán đề phòng địch tiếp chuyện bắt giam.
Sau khi hợp nhất 3 tổ chức Đảng thành Đảng Cộng sản Việt Nam, các diễn viên, nhạc sĩ của gánh hát nối tham gia hoạt động cách mệnh, nhiều đồng chí đã gan góc hy sinh trên trận mạc cũng như trong nhà giam của đế quốc như: Đồng chí Trần Văn Giai, Trần Văn Trương, Trần Văn Hòe…
Tuy chỉ tồn tại và hoạt động biểu diễn trong một thời kì ngắn (năm 1927 - 1929), nhưng tập thể lãnh đạo và nhạc sĩ, diễn viên gánh hát Đồng Nữ Ban đã vượt mọi gian nguy để mang lời ca, tiếng hát phục vụ dân chúng, phục vụ cách mệnh, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc trong những năm đầu thế kỷ XX.
Theo Ấp Bắc
|
0 nhận xét:
Đăng nhận xét